کاور بتن چیست؟

کاور بتن به فاصله‌ی بین سطح خارجی بتن و نزدیک‌ترین سطح میلگرد یا آرماتور گفته می‌شود. این لایه‌ی بتنی نقش بسیار مهمی در محافظت از میلگردها در برابر عوامل مخرب محیطی دارد و یکی از اصول اساسی در طراحی و اجرای سازه‌های بتن‌آرمه به شمار می‌رود. رعایت کاور مناسب بتن، تأثیر مستقیمی بر دوام، ایمنی و عمر مفید سازه دارد.

اهمیت کاور بتن
یکی از اصلی‌ترین وظایف کاور بتن، محافظت از میلگردها در برابر خوردگی است. میلگردهای فولادی در صورت تماس با رطوبت، هوا یا مواد شیمیایی خورنده دچار زنگ‌زدگی می‌شوند. کاور بتن با ایجاد یک لایه‌ی محافظ، از نفوذ این عوامل جلوگیری می‌کند. علاوه بر این، کاور بتن نقش مهمی در مقاومت سازه در برابر آتش‌سوزی دارد، زیرا بتن عایق حرارتی مناسبی است و از افزایش سریع دمای میلگردها جلوگیری می‌کند.

عوامل مؤثر بر مقدار کاور بتن
میزان کاور بتن به عوامل مختلفی بستگی دارد. شرایط محیطی یکی از مهم‌ترین این عوامل است. در محیط‌های مرطوب، ساحلی یا صنعتی که احتمال خوردگی بیشتر است، کاور بتن باید ضخیم‌تر در نظر گرفته شود. نوع عضو سازه‌ای نیز اهمیت دارد؛ برای مثال کاور بتن در فونداسیون‌ها معمولاً بیشتر از تیرها و دال‌ها است. قطر میلگرد، نوع سازه و ضوابط آیین‌نامه‌ای نیز در تعیین مقدار کاور بتن مؤثر هستند.

کاور بتن در آیین‌نامه‌ها
آیین‌نامه‌های مختلف ساختمانی مانند آیین‌نامه بتن ایران و آیین‌نامه‌های بین‌المللی، حداقل مقدار کاور بتن را برای اعضای مختلف سازه مشخص کرده‌اند. این مقادیر به منظور تضمین دوام، ایمنی و عملکرد مناسب سازه تعیین می‌شوند. عدم رعایت کاور بتن مطابق آیین‌نامه می‌تواند باعث کاهش مقاومت سازه و افزایش هزینه‌های تعمیر و نگهداری در آینده شود.

مشکلات ناشی از عدم رعایت کاور بتن
اگر کاور بتن کمتر از مقدار استاندارد باشد، میلگردها در معرض رطوبت و عوامل خورنده قرار می‌گیرند و به مرور زمان دچار زنگ‌زدگی می‌شوند. این زنگ‌زدگی باعث افزایش حجم میلگرد، ترک‌خوردگی و پوسته‌شدن بتن می‌شود که در نهایت مقاومت سازه را کاهش می‌دهد. از سوی دیگر، کاور بیش از حد نیز می‌تواند باعث افزایش ترک‌های حرارتی و کاهش چسبندگی مناسب بین بتن و میلگرد شود.

کاور بتن یکی از عوامل کلیدی در طراحی و اجرای سازه‌های بتن‌آرمه است که نقش مهمی در محافظت از میلگردها، افزایش دوام سازه و تأمین ایمنی دارد. رعایت مقدار مناسب کاور بتن بر اساس شرایط محیطی و ضوابط آیین‌نامه‌ای، می‌تواند عمر مفید سازه را افزایش داده و از بروز مشکلات جدی در آینده جلوگیری کند.